TÜRKİYE'DE DOĞAL AFETLERE HAZIRLIKLI MIYIZ

İstanbul'da 10 günde 2 defa ve 27 Temmuz 2017'de meydana gelen hava felaketi aynı soruları akla getirmişti; Şiddetli Yağmur mu? Sel mi? Fırtına mı? Hortum mu? O gün yaşanan felaket neydi? 

Tarih 24 Ekim 1930'u gösterdiğinde İzmir'de büyük bir tufan yaşanmıştı. Ceviz büyüklüğünde dolu, durmaksızın yağan yağmur, fırtına, sel beraberinde çok sayıda can ve mal kaybına yol açmıştı. Meteorolojik verilere göre İtalya üzerinden Ege kıyılarına doğru yaklaşarak 30 Eylül 2018 - 1 Ekim 2018 arası kasırgaya sebep olabilecek yeni bir tehlike vardı. Özellikle İzmir ve Muğla'da yaşayanlar meteorolojinin uyarılarını takip etmeliydi. 

TELEVİZYON BİNAMIZI 2 DEFA SEL BASMIŞTI 

Yıl 2005. İstanbul Ayazağa Cendere yolunda (eski ANS / Çarkıfelek) televizyon stüdyolarımızda akşam saati 5-6 kişiyiz. O yıllarda yakında market vs bile yok "Mahrumiyet bölgesi" dediğimiz zamanlar. Akşam yağmur ve sel oldu. Stüdyolara şelale gibi sular akıyor ve dış otopark kapısından nehir akıyor. Dış demir kapıyı kapatıp arkasına çuvalları doldurup set yaptık ama yine de su geliyor. 

Başta söylediğim gibi mahrumiyet bölgesi gibi olduğu için ve selin de yolları kapatmasıyla 48 saat gelen giden olamadı. Bir kaç mesai arkadaşımızla dönüşümlü olarak hem yayını idare ediyoruz hem de bir yandan su tahliyesi yapıyoruz. Yiyecek içecek hiç bir şey yok. 5-6 arkadaş saatlerce mücadele ettik. Sonunda yol açıldı ve kanalımızın ekibiyle yardıma gelindi. Yani Cendere yolu hep böyleydi. Kısa süre sonra kanal binası Basın Ekspres'e taşındı. 

Hayatımızın büyük bölümü stüdyolarda geçtiği için iyi kötü anılarımız da hep televizyon binalarında yaşandı. Kanal binası Basın Ekspres'e taşındıktan birkaç yıl sonra 2009'da Ayamama Deresi faciası yaşandığında ben yine televizyon binasındaki 3-5 kişiden birisiydim. Giriş kat ve alt katlar insan boyunu geçen suyla dolmuştu. Yine 2 gün mahsur kalmıştık. Aciliyet durumuna göre yardım beklenmesi gerektiği bilinciyle herhangi bir yardım talebimiz olmadı. Sadece durumu yetkili mercilere bildirdik. 

Çünkü başınıza bir afet gelince ilk önce kendi başınıza 1-2 gün idare edebilmeniz lazım. Aciliyet sırasına göre yardım beklenmeli. Şimdi televizyonlarda dükkanını su basan adamın biri; "Hiç yardım gelmedi" diyor. Olay henüz yeni olmuş ama gayet güçlü kuvvetli adamlar başkalarının canını hiçe sayarak kendi malını düşünüyor. 3 gün beklesen ne olur? Acelen ne? 

TÜRKİYE'DE DOĞAL AFETLERE HAZIRLIKLI MIYIZ? 

Biz her sert rüzgara ''fırtına'' diyen bir toplum olduğumuz için bu tür hava olaylarına hazırlıksız yakalanabiliriz. Kasırga, yakın geçmişe kadar Türkiye'ye yabancıydı ama artık öğrenmemiz gereken bir hava olayı. Maksimum hızı saatte 62,7 km yüzey rüzgarlarına ''tropik alçak basınç'' denir. Hızı saniyede en az 27,3 km olana ''tropik fırtına'' denir. Hızı saatte 119 km'yi aşanlara ise kasırga (hurricane) deniyor. 

Geçmişte Ege sahillerini vurması beklenen kasırganın hızı 158 km olarak görünüyordu. Bu hızı kaybederek yaklaşma olasılığına rağmen yine de ciddi bir kasırga alarmı söz konusu oldu. 30 Eylül 2018 Pazar gününden itibaren İzmir ve Muğla başta olmak üzere uyarılarımızı yaptık ama İstanbul ve Batı Karadeniz için de aynı tarihlerde fırtına uyarısı oldu. Verilere göre, kasırga beklentisi yerini tropik fırtınaya bıraktı. O günlerde, ''Yunanistan kıyılarını fırtına esir almaya başladı ve sırada Türkiye var. ''Kasırga'' değilmiş diyerek hafife almayın. Tropik fırtınanın da pek geri kalır yanı yok'' diyerek uyarmıştık.  

KASIRGADA NE GİBİ ÖNLEMLER ALINIR? 

Kapalı mekanlarda bu tür afetlerde ilk olarak pencerelerden uzak durulur. Camların kırılması muhtemeldir. Sel riski olmayan binaların sığınak ya da bodrum katlarına inilebilir. Sokağa çıkmamak gerekir ama sokakta yakalanırsanız, tabela vb. kopabilmesi mümkün olan her şeye dikkat edilir. İnsan vücudu kasırganın oluşturduğu rüzgara direnemeyeceği için sırtınızı bina duvarına yasladıktan sonra yere çökerek beklenir. Aynı zamanda etrafta uçan parçalara karşı ellerinizle kafanızı korumalısınız. Bir el feneri, çok fonksiyonlu çakı, pilli radyo, şarjı tam dolu cep telefonu ve hatta yedek batarya bulundurulması faydalıdır. Meteorolojinin uyarıları sürekli takip edilerek içerisinde bulunduğunuz durumu kontrol ederek hareket etmelisiniz. 

SÜPER HÜCRE ''SUPERCELL'' NEDİR? 

Süper Hücre'nin en önemli özelliği 'mezosiklon' özelliği. Genişliği 3 ila 8 kilometre civarında olan siklondur. Bunu bir bulut oluşumunda dönen bir bulut gibi gözlemleyebilirsiniz. Kenarları, çeperleri çok belirlidir. 27 Temmuz 2017'deki selde böyle bir durum yoktu. Süper hücre karakterini işaret eden çok sayıda emare gördük. Yüzde 99 'süper hücre'ydi. O gün yer sıcaktı, yukarı seviyede soğuk hava vardı. Dolayısıyla sıcaklık farkı çok fazlaydı. Bu durumda çok fazla fırtına enerjisi meydana gelir. 

19 Mayıs Üniversitesi Meteoroloji Mühendisliği Bölümü'nden Yrd. Abdullah Kahraman İstanbul'da yaşanan felaketle ilgili açıklamalarda bulundu. Abdullah Kahraman, yaşananlarla ilgili olarak: Bu süper hücreli fırtınaydı. Bu sistem bizim birkaç gündür takip ettiğimiz bir sistemdi. Bir önceki seldeki durum bir süper hücre değildi teknik olarak. O orta ölçekli konvektif sistemdi. Süper hücreli fırtına genişliği yaklaşık 10 km mertebesinde olan fırtınadır. Orta ölçekli konvektif fırtına çok daha geniş bir alanda olur. Bugünü karmaşık yapan şu; Orta ölçekli konvektif sistem söz konusuydu Trakya'dan. Bir de Güneybatıdan gelen bir orta ölçekli konvektif sistem vardı. 

TÜRKİYE FIRTINA TAKVİMİ 

Çoğu kişi fırtına takviminin varlığından haberdar değildir. Yıl boyunca hava olaylarının tarihleri en fazla 2-3 günlük değişikliklerle hep aynı zamanda olur. Türkiye Fırtına Takvimini sizler için hazırladık. 

DEPREMDEN SONRA NE OLDU | 17 AĞUSTOS 1999